“CHIZIQLI VA HAVO PERSPEKTIVASI HAQIDA ASOSIY TUSHUNCHALAR” - Ilyosjon Mamatov (The Conference Hub, 2025)
Ushbu ilmiy maqolada chiziqli va havo perspektivasining asosiy tushunchalari, ularning ilmiy-pedagogik mohiyati, optik-matematik poydevori, fazoviy ko‘rish fiziologiyasi, tasviriy san’atda makon yaratishdagi roli hamda kompozitsion butunlikni shakllantirishdagi ahamiyati chuqur ilmiy tahlil qilindi. Tadqiqotda perspektiva qonuniyatlarining shakllanishi Leonardo da Vinchi, Albrecht Dürer, Piero della Francesca, Alberti kabi klassik ustozlarning ilmiy qarashlari, modern optika (Lambert, Fresnel, Helmholtz), kognitiv psixologiya (Goldstein, Arnheim) va gestalt idrok tamoyillari asosida yoritildi. Chiziqli perspektiva — tekislikda uch o‘lchamli makonni aniq tasvirlashning matematik modeli; havo (atmosfera) perspektivasi esa masofa, rang harorati, ton pasayishi, kontur yumshash jarayoni va atmosfera qatlamining optik ta’siri haqida ilmiy tushunchalar tizimidir. Tadqiqot natijalari ushbu ikki perspektiva turi fazoviy tasvirning ilmiy asosini tashkil etishini ko‘rsatdi.
Keywords: chiziqli perspektiva, havo perspektivasi, fazo, makon, proyeksiya, rang sovishi, ton pasayishi, vizual idrok.