NATYURMORT KOMPOZITSIYADAGI HAJMDORLIKNI, FAZOVIYLIKNI IFODALASH. NATYURMORTNI YAXLIT BIR BUTUNLIKDA TUGALLASH

Abstract

Ushbu ilmiy maqolada natyurmort kompozitsiyasida hajmdorlik va fazoviylikni ilmiy asosda yaratish tamoyillari hamda natyurmortni yaxlit badiiy butunlikda tugallash jarayoni tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi — natyurmort kompozitsiyasida shaklning konstruktsiyasi, ton va yorug‘–soya munosabatlari, fazoviy chuqurlik, atmosfera perspektivasi, obyektlararo nisbat, rang-kolorit muvozanati, kompozitsion markaz, ritm va yaxlitlikni ta’minlovchi optik, psixologik va badiiy qonuniyatlarni ilmiy asoslashdir. Maqolada Leonardo da Vinchi, Alberti, Cezanne, Itten, Gombrich, Arnheim, Kandinskiy kabi olim va san’at nazariyotchilarining ilmiy qarashlari, shuningdek optika, fazoviy idrok psixologiyasi, gestalt tamoyillari, perspektiva nazariyasi va san’at pedagogikasiga oid ilmiy manbalar asosida natyurmortda hajmni shakllantirish hamda kompozitsion tugallikni taminlashning ilmiy metodlari yoritilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, natyurmortda fazoviylik va hajmdorlikni yaratish — perspektiva, ton o‘tishlari, atmosfera yoritilishi, chiziq ritmlari, kompozitsion og‘irlik markazi, obyektlarning tektonik joylashuvi hamda dekorativ-badiiy yaxlitlikning o‘zaro uyg‘unligidan iborat murakkab ilmiy-badiiy jarayondir.