“SIYRAT ILMI”NING NAZARIY ASOSLARI

Abstract

Mazkur maqolada “siyrat ilmi”ning shakllanishi, nazariy asoslari va tarixiy rivoji keng yoritilgan. Unda Rasululloh sollallohu alayhi vasallam siyratining Islom ilmlari tizimidagi o‘rni, sahobalar davridan boshlab siyratga bo‘lgan e’tibor, dastlabki siyrat asarlari hamda ularning janr va yo‘nalishlari ilmiy tahlil qilinadi. Xususan, mag‘oziy, shamoyil, xaso’is, mavlid va na’t kabi siyratga oid adabiyot turlari, ularning mazmuniy va uslubiy xususiyatlari mufassal bayon etilgan. Maqolada mavlid asarlarining paydo bo‘lishi, tarixiy taraqqiyoti, ularning ilmiy va adabiy uslublari, shuningdek, muhaddislar, faqihlar va adiblar tomonidan yaratilgan mavlidlarning tasnifi keltiriladi. Mavlidni nishonlash masalasidagi ixtiloflar, uni qo‘llab-quvvatlovchi va inkor etuvchi qarashlar xolisona yoritilib, ahli sunna ulamolarining aksariyati tomonidan mavlidning joiz va mustahab amal sifatida baholanganligi asoslab beriladi. Shuningdek, maqolada mavlid marosimlaridan ko‘zlangan maqsadlar — Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga muhabbatni kuchaytirish, siyratni ommaga yetkazish, yosh avlodni axloqan tarbiyalash, sunnatga ergashishni jonlantirish kabi jihatlar izchil tahlil qilinadi. Mavlidni o‘tkazish odoblari, unda rioya qilinishi lozim bo‘lgan shar’iy me’yorlar hamda yurtimiz ulamolari amaliyotining o‘ziga xos jihatlari alohida ta’kidlanadi.