TOSHKENT SHAHRINING ASOSIY EKOLOGIK MUAMMOLARI VA URBANIZATSIYA JARAYONING DINAMIKASI

Abstract

Ushbu maqola orqali Ekologik barqarorlikni baholash jarayonida muhim omillari, ekologik ta’sir kuchlarini aniq tasniflash va ularning tabiiy muhitga ko‘rsatadigan murakkab ta’sirlarini baholash ko‘rsatilgan. Markaziy Osiyo davlatlari ham so‘nggi o‘n yilliklarda urbanizatsiya va iqlim o‘zgarishining murakkab oqibatlariga duch kelmoqda. Iqlim bo‘yicha Global Moslashuv Indeksi (ND-GAIN) bo‘yicha 2023-yilda Qozog‘iston 94-o‘rinda, Qirg‘iziston Toshkent shahri O‘zbekiston poytaxti sifatida yuqori darajadagi urbanizatsiyalashgan, ekologik bosim ostida turgan makondir. Aholi soni 2024-yil holatiga ko‘ra 2.97 millionga yetgan bo‘lib, 2020-yilga nisbatan bu ko‘rsatkich 8.2% ga oshgan. Shahar maydonining qariyb 61.3% i shahar infratuzilmalari bilan qoplangan bo‘lib, yashil zonalarning qamrovi so‘nggi 20 yillikda 27.2% dan 18.1% gacha qisqargan. Shu sababli, Toshkent shahrida ekologik omillarning barqarorlikka ta’sirini GAT orqali modellashtirish ilmiy va amaliy jihatdan muhim vazifaga aylanmoqda.