LINGUOCOGNITIVE AND LINGUOCULTURAL ANALYSIS OF THE CONCEPTS OF “BENEFIT” AND “HARM” IN ENGLISH AND UZBEK

Abstract

Макалада англис жана өзбек тилдериндеги «пайда» жана «зыян» концепттерине лингвокогнитивдик жана лингвомаданий талдоо жүргүзүлөт. Бул концепттер баалоочу негизги категориялар болуп эсептелип, тил ээлеринин чындыкты кабыл алуусунда, коомдук жүрүм-турумду баалоосунда жана дискурста маанини түзүүсүндө маанилүү роль ойнойт. Изилдөөнүн максаты – аталган концепттердин семантикалык түзүлүшүн, когнитивдик моделдерин, маданий баалуулуктарын жана прагматикалык функцияларын аныктоо, ошондой эле алардын тилдик чагылдырылышындагы окшоштуктарды жана айырмачылыктарды ачып көрсөтүү. Изилдөө материалы катары түшүндүрмө сөздүктөрдүн маалыматтары, фразеологиялык бирдиктер жана саясий-медиалык дискурс колдонулган. Изилдөөдө концептуалдык талдоо, салыштырма талдоо, дискурс талдоо жана лингвомаданий интерпретация ыкмалары пайдаланылган. Изилдөөнүн жыйынтыктары «пайда» жана «зыян» концепттеринин универсалдуу мүнөзүнө карабастан, алардын тилдик репрезентациясы улуттук-маданий баалуулуктар системасын чагылдырарын көрсөтөт. Алынган жыйынтыктар котормо таануу, маданият аралык коммуникация, дискурс талдоо жана чет тилдерди окутуу тармактары үчүн маанилүү.