“VAQF YERLARI TAQDIRI: 1898-YILGI ARXIV PROTOKOLLARI ASOSIDA MAXDUMI XORAZMIY VAQFI TAHLILI”

Abstract

Ushbu maqolada Kubroviyya tariqatining yirik namoyandasi Shayx Kamoliddin Husayn Xorazmiy tomonidan tashkil etilgan vaqf mulklarining XIX asr oxiri – Rossiya imperiyasi hukmronligi davrida qanday tekshirilgani, baholanganligi va uning keyingi taqdiri arxiv hujjatlari asosida tahlil qilingan. 1898-yilda Samarqand yer-o‘lponi hay’ati tomonidan tuzilgan 35-protokol matni asos qilib olingan bo‘lib, unda Maxdumi Xorazmiy madrasasiga tegishli vaqf yerlari, mutavallilarning faoliyati, yerlarning taqsimoti va real holati hamda rus ma’muriy tizimining vaqf yerlari bo‘yicha yuritgan siyosati batafsil yoritiladi. Maqolada, shuningdek, 1886-yilgi Turkiston o‘lkasini boshqarish to‘g‘risidagi Nizomning tegishli moddalariga tayangan holda vaqf yerlari maqomi va ularning soliq masalalari o‘rganiladi. Arxiv hujjatlari tahlili natijasida ushbu vaqfning huquqiy maqomi noaniq bo‘lib qolganligi, uning keyingi taqdiri yuqori instansiyalarga ko‘chirib qaralganligi haqida xulosalar beriladi.