Аyollаrning Meros Olish Tаrtibi Tаrix Vа Bugungi Holаt

Abstract

Meros instituti insoniyat tarixida ijtimoiy-iqtisodiy va huquqiy munosabatlarning markaziy bo‘g‘ini sifatida shakllanib, mulkning avloddan-avlodga o‘tishini tartibga solgan. Unda ayollarning mulkiy subyekt sifatida tan olinishi va ularga ajratiladigan ulush jamiyatning diniy, huquqiy va axloqiy qadriyatlariga bevosita bog‘liq bo‘lgan. Qadimgi jamiyatlarda meros asosan erkak avlod ustuvorligi asosida taqsimlangan. Bunday tartibda mulk ko‘proq o‘g‘illarga berilib, ayollar ikkinchi darajali huquqiy maqomga ega bo‘lgan yoki ayrim hollarda butunlay merosdan chetlashtirilgan. Bu holat jamiyatdagi gender tengsizligi va patriarxal tuzumning asosiy belgilaridan biri edi. Samoviy dinlarning paydo bo‘lishi bilan meros masalalari aniq normativ-huquqiy me’yorlar orqali tartibga solina boshladi. Yahudiylikda erkak avlodning ustuvorligi saqlangan bo‘lsa, nasroniylikda meros ko‘proq Rim huquqi va mahalliy odatlarning sintezi sifatida shakllandi. Islom huquqida esa Qur’oni karim asosida ayollarning meros huquqi qat’iy belgilandi va ular mustaqil mulkdor sifatida tan olindi.